ಖಾನಾಪುರ : ಪಿರಾಜಿ ಕುರ್ಹಾಡೆ

ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ 5,884 ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಗೌರವಧನ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಗೌರವಧನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕು, ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನದ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಯಾವ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಆಗಸ್ಟ್ 27ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರಣಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹12 ಸಾವಿರ ಗೌರವಧನ

‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಸಂಬಂಧಿತ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಖಾತೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಅನುದಾನದಿಂದ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ₹12 ಸಾವಿರ ಗೌರವಧನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ₹7,201 ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಘಟನೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಬೆಳಗಾವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 15 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೊತ್ತ ಪಾವತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪವಿದೆ. ಕೇವಲ ₹12 ಸಾವಿರ ಗೌರವಧನದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಭರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾವ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನ? ಗೊಂದಲ ಮುಂದುವರಿಕೆ

2019ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಘಟನೆ ಆರೋಪಿಸಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇಲಾಖೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಗಿತ

‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2019ರಿಂದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸಂಘಟನೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

2023ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ. ಎಸ್.ಆರ್. ರಂಗನಾಥನ್ ಅವರ ಜಯಂತಿ ಅಂಗವಾಗಿ ಭವ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸಮರ್ಪಕ ಗಮನ ಹರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮನವಿ; ಸಮಸ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ

ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಬೇಕು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಅರಿವು ಕೇಂದ್ರ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ ನೌಕರರ ಸಂಘ ಆರೋಪಿಸಿದೆ.

“ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಯಾವುದೇ ठोस ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆತಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಸಂಘಟನೆಯ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ ಪಂಪನಗೌಡ ಪೂಜಾರಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬೇಡಿಕೆ ಈಡೇರದಿದ್ದರೆ ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

“ಅರಿವು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಯಾವ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕು. ಆಗಸ್ಟ್ 27ರೊಳಗೆ ನಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸದಿದ್ದರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಹೋರಾಟ ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು,” ಎಂದು ಸಂಘಟನೆಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸದಾನಂದ ಪೂಜಾರಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಆರೋಪ

ಸಮರ್ಪಕ ಗೌರವಧನ ದೊರೆಯದ ಕಾರಣ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗ್ಯವತಿ ಹಾಗೂ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಳಿಮಠ ಎಂಬ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಹ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಸಂಘಟನೆ ಆರೋಪಿಸಿದೆ.

ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ‘ಅರಿವು’ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಕಳೆದ 15 ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಬಾಕಿ ಇರುವ ವೇತನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕು, ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೀಗ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ.

5,884 ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಲಿದೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ 27ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಧರಣಿಯ ಬಳಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂಬುದರತ್ತ ರಾಜ್ಯದ ಗಮನ ನೆಟ್ಟಿದೆ.

खानापूर : पिराजी कुऱ्हाडे

गेल्या तीन दशकांपासून राज्यातील ग्रामपंचायत ‘अरिवू’ केंद्रांमध्ये सेवा बजावणाऱ्या ५,८८४ पर्यवेक्षकांना अद्यापही समाधानकारक मानधन आणि विविध सुविधा मिळालेल्या नाहीत. मानधनातील फरकाची थकीत रक्कम तातडीने द्यावी, किमान वेतनाची सुविधा लागू करावी तसेच ‘अरिवू’ केंद्रे नेमक्या कोणत्या विभागाच्या अखत्यारित येतात, याबाबत शासनाने स्पष्ट आदेश काढावा, या प्रमुख मागण्यांसाठी पर्यवेक्षकांनी आंदोलनाचा मार्ग स्वीकारला आहे.

आपल्या मागण्यांकडे शासनाचे लक्ष वेधण्यासाठी २७ ऑगस्ट रोजी बंगळुरू येथील फ्रीडम पार्कमध्ये धरणे आंदोलन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

महिन्याला १२ हजार रुपये मानधन

अरिवू केंद्रांच्या पर्यवेक्षकांना शिक्षण विभागाकडून संबंधित ग्रामपंचायतींच्या खात्यावर उपलब्ध करून दिल्या जाणाऱ्या अनुदानातून दरमहा १२ हजार रुपये मानधन दिले जाते. मात्र, नियमानुसार किमान वेतनासाठी आवश्यक असलेली ७,२०१ रुपयांची फरकाची रक्कम ग्रामपंचायतींच्या कर संकलनातून देणे अपेक्षित आहे.

मात्र बेळगावसह राज्यातील बहुतांश जिल्ह्यांमध्ये गेल्या १५ महिन्यांपासून किमान वेतनातील फरकाची रक्कम मिळालेली नाही, असा आरोप पर्यवेक्षकांनी केला आहे. त्यामुळे केवळ १२ हजार रुपयांच्या मानधनावर कुटुंबाचा उदरनिर्वाह, मुलांचे शिक्षण आणि दैनंदिन खर्च भागवणे कठीण झाले आहे.

विभागाच्या अखत्यारित कोण? संभ्रम कायम

२०१९ मध्ये सार्वजनिक ग्रंथालय विभागाच्या अखत्यारित असलेली अरिवू केंद्रे ग्रामीण विकास व पंचायत राज विभागाकडे वर्ग करण्यात आली. या प्रशासकीय बदलानंतर पर्यवेक्षकांच्या सेवा नियमांबाबत तसेच जबाबदाऱ्यांबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे.

अलीकडे कामगार विभागाने किमान वेतन वाढीबाबत आदेश काढला; मात्र त्यामध्ये अरिवू केंद्रांच्या पर्यवेक्षकांचा समावेश करण्यात आलेला नाही, असा आरोप संघटनेने केला आहे.

त्यामुळे अरिवू केंद्रांचे पर्यवेक्षक सार्वजनिक ग्रंथालय विभाग, शिक्षण विभाग की पंचायत राज विभागाच्या अखत्यारित येतात, याबाबत शासनाने स्पष्टता करावी आणि त्यांच्या सेवेला योग्य मान्यता देऊन स्पष्ट आदेश जारी करावा, अशी मागणी आहे.

उत्कृष्ट पर्यवेक्षकांचा पुरस्कारही बंद

अरिवू केंद्रे सार्वजनिक ग्रंथालय विभागाच्या अखत्यारित असताना उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या पर्यवेक्षकांची दरवर्षी निवड करून त्यांना राज्यस्तरीय पुरस्कार देऊन गौरविण्यात येत होते. मात्र २०१९ पासून ही पुरस्कार व्यवस्था देखील बंद करण्यात आली असल्याचे संघटनेने म्हटले आहे.

२०२३ मध्ये बंगळुरूच्या राजवाडा मैदानावर ग्रंथालयशास्त्राचे जनक डॉ. एस. आर. रंगनाथन यांच्या जयंतीनिमित्त भव्य कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. मात्र अरिवू केंद्रांच्या पर्यवेक्षकांच्या समस्यांकडे शासनाने पुरेसे लक्ष दिले नसल्याची नाराजी व्यक्त होत आहे.

अनेक वर्षांपासून निवेदने; प्रश्न मात्र कायम

किमान वेतनातील फरकाची थकीत रक्कम थेट पर्यवेक्षकांच्या खात्यावर जमा करावी, यासह विविध मागण्यांसाठी संबंधित मंत्री व शासनाकडे अनेक वर्षांपासून निवेदने देण्यात आली आहेत. मात्र अद्याप ठोस कार्यवाही झालेली नाही, असा आरोप कर्नाटक राज्य अरिवू केंद्र, ग्रामपंचायत ग्रंथालय व माहिती केंद्र कर्मचारी संघटनेने केला आहे.

“किमान वेतनातील फरकाची थकीत रक्कम थेट पर्यवेक्षकांच्या खात्यावर जमा करावी. अनेक वर्षांपासून विभागीय मंत्री व शासनाकडे निवेदने देऊनही कोणताही ठोस परिणाम झालेला नाही,” अशी माहिती संघटनेचे राज्याध्यक्ष पंपनगौड पाटील यांनी दिली.

मागण्या मान्य न झाल्यास तीव्र आंदोलनाचा इशारा

“अरिवू केंद्रांचे पर्यवेक्षक कोणत्या विभागाच्या अखत्यारित येतात, हे शासनाने स्पष्टपणे जाहीर करावे. २७ ऑगस्टपर्यंत आमच्या मागण्या मान्य न झाल्यास बंगळुरूमध्ये मोठे आंदोलन व संप करण्यात येईल,” असा इशारा संघटनेचे उपाध्यक्ष सदानंद पुजारी यांनी दिला.

आर्थिक विवंचनेतून आत्महत्येचे आरोप

समर्पक मानधन न मिळाल्याने निर्माण झालेल्या आर्थिक अडचणींमुळे कलबुर्गी जिल्ह्यातील भाग्यवती आणि तुमकूर जिल्ह्यातील मळीमठ या पर्यवेक्षकांनी आत्महत्या केल्याची प्रकरणेही समोर आली असल्याचा दावा संघटनेने केला आहे.

हजारो कुटुंबांचा आधार असलेल्या अरिवू केंद्रांच्या पर्यवेक्षकांच्या प्रश्नांकडे शासनाने गांभीर्याने पाहावे, १५ महिन्यांपासून प्रलंबित वेतन फरकाची रक्कम तातडीने द्यावी, सेवा नियम स्पष्ट करावेत आणि किमान वेतनासह आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून द्याव्यात, अशी मागणी जोर धरत आहे.

५,८८४ पर्यवेक्षकांना न्याय मिळणार का? याकडे आता संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.